Rekayasa pilihan raya: Apabila ‘turnout’ rendah jadi strategi

 Menang dengan turnout rendah mungkin memberi kuasa. Tetapi menang dengan mandat rakyat memberi legitimasi.

Kemenangan yang bergantung kepada rakyat tidak keluar mengundi bukanlah tanda kekuatan politik. Ia tanda ketakutan terhadap mandat sebenar.

Dalam demokrasi, ada beza besar antara sah di sisi undang-undang dengan sah dari segi mandat rakyat.

Pilihan raya boleh berlangsung mengikut peraturan. Kertas undi boleh dicetak. Peti undi boleh dikira. Keputusan boleh diwartakan.

Tetapi persoalan lebih besar ialah: adakah mandat itu benar-benar lahir daripada penyertaan rakyat yang luas, atau daripada keadaan yang secara praktikal mengecilkan penyertaan sebahagian besar pengundi?

Di sinilah PRN Johor 2022 menjadi satu kes kajian yang penting.

Pada Mac 2022, PRN Johor mencatat ‘turnout’ hanya 54.92%. Dalam suasana turnout rendah itu, BN menang besar: 40 daripada 56 kerusi DUN, bersamaan 71.4% kerusi. Tetapi lapan bulan kemudian, dalam PRU15 di Johor, apabila suasana pilihan raya menjadi lebih nasional, lebih besar, dan lebih ramai pengundi turun mengundi, dominasi BN merosot kepada hanya 9 daripada 26 kerusi Parlimen, atau 34.6% kerusi.

Data undi lebih menarik.

Undi Barisan Nasional dalam PRN Johor ialah sekitar 599,753. Dalam PRU15 Johor, undi BN hampir tidak berubah, sekitar 598,244 undi. Tetapi undi PH+Muda melonjak daripada 367,525 undi dalam PRN kepada 825,182 undi dalam PRU15 Johor.

Maksudnya jelas: kemenangan luar biasa BN dalam PRN Johor bukan semata-mata kerana gelombang sokongan baharu. Ia banyak bergantung kepada struktur pertandingan yang menghasilkan turnout rendah.

Apabila DUN dibubarkan lebih awal, dan pilihan raya negeri dipisahkan daripada gelombang pilihan raya umum, kesannya bukan neutral.

Pengundi luar kawasan lebih sukar pulang. Pengundi muda kurang terdorong untuk hadir. Pengundi bandar dan diaspora politik menjadi lebih mahal untuk digerakkan.

Dalam keadaan sebegini, parti yang mempunyai jentera tradisional, pengundi teras tempatan dan rangkaian logistik lama akan mendapat kelebihan besar.

Bahkan dalam PRN Johor, BN membentuk kerajaan dengan 40 kerusi, walaupun undi popularnya sekitar 43.11% daripada undi sah, dan hanya kira-kira 23.6% daripada keseluruhan pengundi berdaftar. Itu bukan angka kecil; itu jurang besar antara kuasa institusi dengan mandat maksimum rakyat.

Inilah yang kita sebut sebagai politik turnout rendah.

Ia bukan sekadar strategi kempen. Ia ialah kejuruteraan keadaan politik supaya padang tidak lagi sama rata.

Memang benar, pembubaran DUN dan pilihan tarikh pilihan raya mungkin sah di sisi Perlembagaan. Tetapi demokrasi bukan hanya tentang apa yang boleh dilakukan oleh kuasa. Demokrasi juga tentang bagaimana kuasa itu digunakan.

Ada jurang yang luas antara ‘rule of law’ dengan ‘rule by law’.

‘Rule of law’ bermaksud undang-undang melindungi hak rakyat untuk memilih. ‘Rule by law’ pula berlaku apabila undang-undang digunakan secara teknikal untuk mencipta kelebihan politik kepada pihak yang sedang berkuasa.

Sebuah kerajaan yang yakin dengan mandat rakyat tidak takut kepada turnout tinggi.

Ia tidak takut kepada anak muda. Ia tidak takut kepada pengundi luar. Ia tidak takut kepada rakyat yang pulang dari kota, kampus, Singapura, Lembah Klang dan seluruh negara semata-mata untuk menunaikan hak demokrasi mereka.

Kerana demokrasi yang sihat tidak bergantung kepada siapa yang tidak hadir. Demokrasi yang sihat menang kerana rakyat hadir, melihat, menilai — lalu memilih.

Akhir kata, kemenangan yang bermaruah bukan sekadar menang undi, tetapi menang tanpa merendahkan demokrasi. Sebab dalam politik, cara kita menang akan menentukan cara kita memerintah.

Menang dengan turnout rendah mungkin memberi kuasa. Tetapi menang dengan mandat rakyat memberi legitimasi. - FMT

Penulis ialah naib ketua Pemuda Amanah.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili MMKtT.